Sabah kalktınız. Saat daha 9 bile olmamışken “Bugün ne giyeceğim?” diye düşünüyorsunuz. Tam o anda beyniniz size sessizce şunu fısıldıyor olabilir:
“Bir dur. Daha gün yeni başladı.”

Çünkü evet, karar vermek yoruyor.
Çok karar vermek ise beynimizi, şarjı %5’e düşmüş ama hâlâ navigasyon açık bir telefon gibi hissettiriyor.

Karar Yorgunluğu Nedir, Neden Var?

Karar yorgunluğu, gün boyunca verdiğimiz onlarca hatta yüzlerce kararın ardından ortaya çıkan zihinsel tükenmişlik hâlidir.
Beynimiz karar vermek için enerji harcar ve bu enerji sınırlıdır.

Sadece sabah kahvaltısında “Yumurta mı, simit mi?” sorusuna cevap vermek bile küçük bir beyin jimnastiği. Gün ilerledikçe bu küçük jimnastikler birikir ve akşam saatlerinde beynimiz “Ben bu kadarını kaldırmamıştım” noktasına gelir.

Kararların En Zoru: Ebeveynlik

Karar yorgunluğunun zirve yaptığı alanlardan biri hiç şüphesiz ebeveynliktir.

“Çocuğumu hangi okula göndermeliyim?”
Anaokulu mu, anaokulu + satranç kulübü mü?
İngilizce mi, Almanca mı, yoksa henüz icat edilmemiş bir “gelecek dili” mi?

Bir de spor meselesi var:
“Eskrim mi, yüzme mi?”

Çünkü çocuğunuzun hem Nobel almasını hem de olası bir zombi kıyametinde kendini savunabilmesini istiyorsunuz. Planlama ciddi iş.

Karar Yorgunluğu Hayattan Örneklerle

• Market rafında: “Organik badem mi, klasik badem mi?”
  Beyin: “Siz karar verin, ben biraz kenara çekiliyorum.”
  
• Ofiste: Patron sorar: “Bunu bugün mü yaparsın, yarın mı?”
  Günün 1000. kararında “yarın” demek, çoğu zaman beynin hayatta kalma refleksidir.
  
• Akşam yemeğinde: “Pizza mı, sağlıklı salata mı?”
  Dışarıdan küçük bir karar gibi görünür ama beyniniz için ciddi bir iç çatışmadır.
  

Karar Yorgunluğunu Nasıl Aşarız?

1. Kararları Otomatikleştir
Steve Jobs gibi düşünün. Her gün aynı tişörtü giymek zorunda değilsiniz ama bazı kararları rutine bağlamak beyninizi ciddi şekilde rahatlatır.

2. Öncelik Belirleyin
Büyük ve önemli kararları, beyniniz tazeyken yani günün erken saatlerinde verin.
Akşam 22.00’de “Hayatımın kararını vereyim” demek, beyni zor durumda bırakabilir.

3. Küçük Kararlara Kural Koyun
Kahve tercihiniz belli olsun.
İşe gittiğiniz yol belli olsun.
Hangi diziyi izleyip izlemeyeceğinize önceden karar verin.
Beyin, belirsizlikten değil, gereksiz düşünmekten yorulur.

4. Mola Verin
“Karar vermekten yoruldum” dediğiniz anda durun.
5 dakika ekranlardan uzaklaşıp derin nefes alın.
Beyniniz bu molayı “Tamam, hâlâ hayattayız” diye yorumlayacaktır.

Sonuç: Karar Yorgunluğuna Gülümseyin

Hayat, kararlarla dolu bir engelli parkuru gibi.
Bazen yanlış yola saparsınız, bazen bağcığınız çözülür ama önemli olan devam edebilmek.

Karar yorgunluğu yaşıyorsanız bu, düşündüğünüzün ve sorumluluk aldığınızın bir göstergesi.
Yani insan olduğunuzun.

Unutmayın:
Bazı kararları “Bir ara bakarız” diye ertelemek, özellikle de “Bu akşam ne yesek?” sorusunda, bazen en doğru karardır.

Gece 3 Fikirleri: Saçma ve Komik Planlar